Liander en Stedin vrezen voor miljoenenschade slimme meters

Liander en Stedin, twee grote Nederlandse beheerders van energienetwerken, kunnen ruim €1 mrd verliezen op hun ‘slimme’ energiemeters. Daarvoor waarschuwen beide bedrijven in een rechtszaak tegen het ministerie van Economische Zaken. De netbeheerders vrezen versneld te moeten afschrijven op hun apparatuur, die al in vijf miljoen Nederlandse huizen is geïnstalleerd. Ook het ministerie waarschuwt voor ‘hoge kosten die mogelijk aan de consument doorbelast kunnen worden’.

De tegenslag komt voor de netbeheerders op een lastig moment. Hun financiële situatie is al precair. De komende jaren zijn miljardeninvesteringen nodig in nieuwe hoogspanningskabels. Die kunnen de beheerders niet allemaal betalen uit hun lopende inkomsten.

Geen beroep

Het twistpunt is de vergunning van beide netbeheerders voor een eigen radiofrequentie. Die kochten ze ooit om hun slimme meters op afstand te kunnen uitlezen. Liander en Stedin willen een langdurige verlenging van hun gezamenlijke vergunning. Maar EZ, die de verdeling van frequenties bepaalt, wil die niet geven omdat ook andere partijen interesse hebben in de frequentie.

De rechtbank deed al kort voor de corona-crisis uitspraak. Liander en Stedin verloren. De overheid hoeft de vergunning niet te verlengen. In een schriftelijke reactie aan Het Financieele Dagblad laten de netbeheerders nu weten niet in beroep te gaan tegen de uitspraak. Ze verwachten dat Economische Zaken toch zal helpen om hun systeem in bedrijf te houden.

Het ministerie heeft al vóór de rechterlijke uitspraak de toezegging gedaan dat het ‘nadere voorzieningen’ zal treffen om de slimme meters te redden. EZ laat hiervoor onderzoek doen bureau Dialogic. Verschillende experts in de energiewereld betwijfelen of er een oplossing mogelijk is, die niet tot hoge kosten leidt voor de netbeheerders.

Slimme meters zijn vanaf 2016 door alle netbeheerders geïnstalleerd. Daardoor krijgen bewoners sneller inzicht in hun energieverbruik. In een later stadium kunnen ze hierdoor ook zelf energie leveren en verrekenen met hun energiebedrijf. Voor de overheid is de slimme meter een cruciaal onderdeel van de overgang naar duurzame energie.

Eenmalige verlenging

Liander en Stedin claimen hoge afschrijvings- en vervangingskosten als ze hun frequentie verliezen, maar doen geen mededeling over hun bouw- en aanschafkosten. Eind 2018 werd hun zendvergunning eenmalig verlengd tot november 2024. Nu ze geen tweede verlenging meer krijgen, moeten ze meedoen met een veiling. Er zijn andere gegadigden, zo blijkt uit onderzoek van EZ: de frequentie (450 Mhz) is ook aantrekkelijk voor dataverkeer van gemeenten, water- en spoorbedrijven.

Als de netbeheerders deze veiling verliezen, stelt EZ in een schriftelijke reactie tegenover het FD, dan hebben ze een eventuele schadepost aan zichzelf te wijten: ‘Door de betreffende netbeheerders is zelf gekozen voor een bepaalde communicatieoplossing.’ Ze zouden ook kunnen overschakelen op een ander netwerk, suggereert EZ, en het voorbeeld volgen van Enexis ‘dat voor 4G heeft gekozen’. Enexis, die 2,6 mln aansluitingen heeft, gebruikt het 4G-netwerk van KPN.

De netbeheerders spreken dat tegen. Hun slimme meters kunnen alleen met het eigen netwerk communiceren, zo meldt Stedin, niet met het 4G-netwerk van een telecomprovider. Er loopt wel een onderzoek naar alternatieven.

Toezegging hulp

Liander en Stedin waren de eerste netbeheerders die op grote schaal slimme meters installeerden. Ze kozen voor een eigen, gezamenlijk communicatienetwerk, zo stellen ze, om niet afhankelijk te zijn van ‘derde partijen’. Het netwerk kregen ze in handen door de overname van Utility Connect, een KPN-dochter. Dit bedrijf had zowel zendmasten als een zendvergunning.

Met name Stedin heeft vanaf het begin problemen met het eigen slimme meter-netwerk. De dekking van de zendmasten is onvoldoende om alle meters probleemloos uit te lezen. Eind vorig jaar leidde dit tot boosheid bij energieleveranciers als Vattenfall en Eneco.

De netbeheerders blijken al langer op zoek naar een uitweg. Bronnen in de energiewereld stellen dat Liander na de installatie van het eigen netwerk contact zocht met Nokia, een andere bouwer van mobiele netwerken. Liander wil alleen bevestigen dat er ‘continu’ contact is met leveranciers, en dat met Nokia ‘geen concrete afspraken’ zijn gemaakt.

Het dataverkeer in het netwerk van Liander en Stedin wordt deels afgehandeld door het Chinese bedrijf ZTE. Volgens de netbeheerders kan ZTE zelf niet bij de data uit de slimme meters komen: die is versleuteld met ‘end-to-end encryptie’.

Bron: FD

Liander en Stedin vrezen voor miljoenenschade slimme meters